Używamy plików cookie, aby poprawić jakość przeglądania, wyświetlać reklamy lub treści dostosowane do indywidualnych potrzeb użytkowników oraz analizować ruch na stronie. Kliknięcie przycisku „Akceptuj wszystkie” oznacza zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookie.
Upadłość konsumencka pozwala uporządkować zadłużenie osoby, która nie jest już w stanie spłacać swoich zobowiązań. Samo ogłoszenie upadłości nie oznacza jednak umorzenia długów. Zwykle najpierw syndyk ustala sytuację majątkową i wierzycieli, a później sąd rozstrzyga o planie spłaty lub innej formie oddłużenia.
Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić nie tylko warunki postępowania, lecz także jego koszty oraz skutki dla mieszkania, samochodu i dochodów. Te kwestie zależą od sytuacji dłużnika i jego rodziny.
Z tego postępowania może skorzystać osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej i jest niewypłacalna. Oznacza to utratę zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Jeżeli opóźnienie w płatnościach przekracza trzy miesiące, ustawa przewiduje domniemanie niewypłacalności. Nie trzeba jednak zawsze czekać trzech miesięcy, jeśli utratę zdolności do spłaty można wykazać wcześniej.
Brak mieszkania, samochodu czy oszczędności nie przekreśla możliwości ogłoszenia upadłości. Postępowanie może się toczyć także wtedy, gdy dłużnik ma tylko jednego wierzyciela. Były przedsiębiorca również może skorzystać z tej procedury, jeśli nie prowadzi już działalności gospodarczej.
Przy ogłaszaniu upadłości sąd nie rozstrzyga, czy dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Przyczyny zadłużenia mają natomiast znaczenie na późniejszym etapie, przy rozstrzyganiu o oddłużeniu i ustalaniu okresu spłaty.
Jeśli zadłużenie pozostało po zamknięciu firmy, przeczytaj również: Upadłość konsumencka a działalność gospodarcza.
Opłata sądowa od wniosku wynosi 30 zł. To opłata za złożenie wniosku, a nie całkowity koszt postępowania.
Wynagrodzenie syndyka jest opłacane z funduszów masy upadłości. Jeśli ich brakuje, koszty tymczasowo pokrywa Skarb Państwa. Kwota pokryta w ten sposób jest następnie uwzględniana w planie spłaty wierzycieli i spłacana przez upadłego w ratach. Ustawa przewiduje wyjątki, gdy możliwości zarobkowe oraz potrzeby utrzymania upadłego i jego rodziny nie pozwalają na pełną spłatę tych kosztów. Przy umorzeniu zobowiązań bez ustalenia planu spłaty tymczasowo pokryte koszty obciążają Skarb Państwa.
Wysokość wynagrodzenia syndyka ustala sąd. Bierze pod uwagę między innymi nakład pracy, czas trwania postępowania, fundusze masy i stopień zaspokojenia wierzycieli. Ustawowy przedział wynosi od jednej czwartej do dwukrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, z ostatniego kwartału poprzedniego roku. W szczególnie uzasadnionych przypadkach wynagrodzenie może wynieść do czterokrotności tej podstawy.
Osobną pozycją jest wynagrodzenie pełnomocnika, jeśli korzystasz z pomocy kancelarii. Zależy od zakresu zlecenia, na przykład przygotowania samego wniosku lub prowadzenia sprawy również na etapie ustalania planu spłaty. Udział pełnomocnika nie jest obowiązkowy.
Podstawa prawna: art. 4917, 4919, 49115 ust. 2 i 3 oraz 49116 ust. 2 Prawa upadłościowego; art. 76a w związku z art. 14 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Wniosek powinien pokazywać pełną sytuację dłużnika. Same umowy kredytowe nie wystarczą, jeśli oprócz kredytów istnieją zaległości wobec wspólnoty mieszkaniowej, operatora telefonu, urzędu skarbowego lub osoby prywatnej.
| Informacje | Dokumenty i dane do przygotowania |
|---|---|
| Wierzyciele i długi | Lista wszystkich znanych wierzycieli z adresami, kwotami i terminami zapłaty. Pomocne będą umowy, wezwania, nakazy zapłaty, pisma komornicze i raport BIK. BIK nie obejmuje wszystkich rodzajów długów. |
| Długi sporne | Osobny spis wierzytelności, których istnienie lub wysokość kwestionujesz, z wyjaśnieniem zakresu sporu. |
| Majątek i zabezpieczenia | Wykaz majątku z szacunkową wartością i miejscem, w którym się znajduje. Uwzględnij nieruchomości, pojazdy, oszczędności i majątek wspólny. Podaj hipoteki i zastawy wraz z datami ich ustanowienia. |
| Dochody i utrzymanie | Informacje o przychodach oraz kosztach utrzymania Twoich i osób pozostających na Twoim utrzymaniu z ostatnich sześciu miesięcy. Dołącz dokumenty dotyczące wynagrodzenia, świadczeń, mieszkania i leczenia. |
| Przyczyny zadłużenia | Opis zdarzeń, które doprowadziły do problemów ze spłatą, oraz dokumenty, które je potwierdzają, na przykład wypowiedzenie umowy o pracę lub dokumentacja leczenia. |
| Dane identyfikacyjne | Imię, nazwisko, adres, PESEL oraz NIP, jeśli posiadałeś go w ciągu ostatnich dziesięciu lat. |
We wniosku trzeba wskazać wszystkich znanych dłużnikowi wierzycieli. Nie podlegają umorzeniu zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu. Dług sporny także należy wskazać, zaznaczając, co jest kwestionowane.
Przy przygotowaniu sprawy uwzględnij czynności majątkowe i zmiany w majątku z ostatnich pięciu lat. Chodzi między innymi o sprzedaż nieruchomości, darowiznę samochodu, sprzedaż udziałów w spółce oraz otrzymanie majątku ze spadku. Przekaż dokumenty również wtedy, gdy uważasz, że zdarzenie nie ma związku z obecnymi długami.
Ten zakres analizy trzeba odróżnić od ustawowych wymagań dotyczących treści wniosku. W odniesieniu do określonych czynności prawnych ustawa wymienia ostatnie 12 miesięcy: czynności dotyczące nieruchomości, akcji i udziałów oraz czynności dotyczące ruchomości, wierzytelności i innych praw o wartości przekraczającej 10 000 zł. Szersza historia pomaga ocenić sprawę, ale nie zmienia brzmienia tych przepisów.
Wniosek składa się do właściwego sądu rejonowego, wydziału gospodarczego do spraw upadłościowych, co do zasady według miejsca zwykłego pobytu dłużnika. Można korzystać z Krajowego Rejestru Zadłużonych. Osoba składająca wniosek konsumencki może również skorzystać z przewidzianej ustawą możliwości złożenia go na urzędowym formularzu z pominięciem systemu teleinformatycznego.
Podstawa prawna: art. 19, art. 4912 ust. 3, 4 i 5a oraz art. 49121 ust. 2 Prawa upadłościowego.
Najpierw sąd ocenia wniosek. Braki w dokumentach lub niepełne informacje mogą spowodować wezwanie do uzupełnienia. Jeśli sąd ogłosi upadłość, wyznacza syndyka. Od tego momentu dłużnik nie może samodzielnie rozporządzać majątkiem, który wchodzi do masy upadłości.
Syndyk ustala majątek i wierzytelności, sprzedaje składniki podlegające likwidacji oraz rozlicza środki masy. W odpowiednim zakresie zawiadamia również pracodawcę lub ZUS o przekazywaniu części dochodu. Egzekucje skierowane do majątku wchodzącego do masy upadłości zawieszają się z dniem ogłoszenia upadłości, a po uprawomocnieniu postanowienia są umarzane.
Po przeprowadzeniu wymaganych czynności syndyk przygotowuje projekt planu spłaty wierzycieli albo informację o podstawach innego rozstrzygnięcia. Plan ustala sąd. Bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, koszty utrzymania jego i osób pozostających na jego utrzymaniu, potrzeby mieszkaniowe oraz wysokość pozostałych zobowiązań.
Takie określenie potocznie opisuje sytuację, w której postępowanie nie prowadzi do oczekiwanego oddłużenia. Sąd może umorzyć postępowanie, jeśli upadły nie ujawnia lub nie wydaje majątku, nie przekazuje dokumentów albo nie wykonuje innych obowiązków. Znaczenie mają też nieprawdziwe lub niepełne dane we wniosku. Ustawa przewiduje wyjątki związane między innymi z nieistotnością uchybienia oraz względami słuszności lub humanitarnymi.
Dlatego w toku sprawy trzeba współpracować z syndykiem i przekazywać pełne informacje. Osobną konsekwencją świadomego pominięcia długu jest opisany wyżej brak jego umorzenia, jeśli wierzyciel nie uczestniczył w postępowaniu.
Trzeba rozdzielić czas oczekiwania na ogłoszenie upadłości, czynności syndyka i wykonywanie planu spłaty. Czas rozpoznania wniosku zależy między innymi od obciążenia sądu i kompletności dokumentów.
Etap syndyka może trwać od kilku miesięcy do kilku lat. Duże znaczenie ma stopień skomplikowania sprawy, w tym ilość i rodzaj majątku. Sprzedaż nieruchomości lub wyjaśnienie sporów majątkowych może wymagać znacznie więcej czasu niż postępowanie bez składników do sprzedaży. Są to orientacyjne okresy, a nie terminy gwarantowane.
Plan spłaty co do zasady ustala się na okres nie dłuższy niż 36 miesięcy. Jeśli sąd stwierdzi, że upadły doprowadził do niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa, okres ten wynosi od 36 do 84 miesięcy. Ustawa określa również zasady zaliczania części czasu postępowania na poczet okresu spłaty.
Upadły wykonuje obowiązki określone przez sąd, w tym spłaca raty w ustalonej wysokości. Po wykonaniu planu sąd stwierdza jego wykonanie i umarza zobowiązania objęte oddłużeniem, które pozostały niespłacone. Nie dotyczy to długów ustawowo wyłączonych z umorzenia.
Jest możliwe, jeśli sytuacja osobista upadłego w oczywisty sposób wskazuje na trwałą niezdolność do dokonywania jakichkolwiek spłat. Sąd ocenia tę przesłankę indywidualnie. Sam brak majątku nie oznacza jeszcze, że plan spłaty nie zostanie ustalony.
Jeżeli niezdolność do spłat nie jest trwała, sąd może zastosować warunkowe umorzenie bez ustalenia planu. W ciągu pięciu lat upadły lub wierzyciel może wystąpić o ustalenie planu spłaty, gdy ustała niezdolność do jego wykonywania. W tym okresie upadły składa wymagane sprawozdania i musi przestrzegać ustawowych ograniczeń dotyczących rozporządzania majątkiem.
Możliwa jest również odmowa ustalenia planu spłaty lub umorzenia zobowiązań. Dotyczy to między innymi celowego doprowadzenia do niewypłacalności oraz określonych przypadków wcześniejszego oddłużenia. Także tutaj ustawa przewiduje wyjątki związane ze względami słuszności lub humanitarnymi.
Podstawa prawna: art. 49114a, 49115, 49116 i 49121 Prawa upadłościowego.
Upadłość nie umarza wszystkich zobowiązań. Wyłączenia obejmują między innymi alimenty, określone renty odszkodowawcze, grzywny orzeczone przez sąd, obowiązek naprawienia szkody i zadośćuczynienia za krzywdę, nawiązki oraz określone świadczenia pieniężne związane z odpowiedzialnością karną. Dotyczy to także zobowiązań do naprawienia szkody z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem.
Nie zostaną również umorzone zobowiązania umyślnie nieujawnione przez upadłego, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu. Pełny katalog zawiera art. 49121 ust. 2 Prawa upadłościowego.
Mieszkanie lub dom należący do upadłego co do zasady wchodzi do masy upadłości i może zostać sprzedany. Jeżeli upadły w nim mieszka i trzeba zaspokoić potrzeby mieszkaniowe jego oraz osób pozostających na jego utrzymaniu, może złożyć wniosek o wydzielenie części ceny sprzedaży na najem. Kwota odpowiada przeciętnemu czynszowi w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od 12 do 24 miesięcy. Nie oznacza to ochrony samej nieruchomości przed sprzedażą.
Samochód co do zasady wchodzi do masy upadłości. Nie podlegają egzekucji przedmioty wskazane w art. 829 Kodeksu postępowania cywilnego, a wyłączenia z masy określa również Prawo upadłościowe. Ochrona obejmuje między innymi określone wyposażenie domowe i przedmioty potrzebne do osobistej pracy zarobkowej. Wyłączenie dotyczące przedmiotów do osobistej pracy zarobkowej nie obejmuje pojazdów mechanicznych (art. 829 pkt 4 KPC). Sam fakt używania auta do pracy nie wystarcza więc do jego ochrony.
Do masy nie trafia całe wynagrodzenie. Obowiązują ograniczenia potrąceń i wyłączenia przewidziane w art. 63 Prawa upadłościowego. Znaczenie mają rodzaj dochodu i osoby pozostające na utrzymaniu upadłego. Przy emeryturze lub rencie stosuje się odrębne zasady. Kwotę, która pozostaje do dyspozycji, trzeba ustalić dla konkretnej sytuacji.
Po ustaleniu planu spłaty wzrost wynagrodzenia za pracę sam w sobie nie uzasadnia jego zmiany. Inne istotne zmiany sytuacji majątkowej mogą natomiast mieć znaczenie dla dalszego wykonywania planu.
Ogłoszenie upadłości jednego z małżonków powoduje powstanie rozdzielności majątkowej. Majątek wspólny co do zasady wchodzi do masy, a drugi małżonek może dochodzić należności z tytułu udziału przez zgłoszenie wierzytelności. Wcześniejsze ustanowienie rozdzielności nie zawsze chroni majątek przed tym skutkiem.
Szczegóły opisujemy we wpisach Upadłość konsumencka a małżeństwo oraz Upadłość konsumencka a emerytura i renta.
Pani Anna ma 44 lata i zarabia 4 600 zł netto na podstawie umowy o pracę. Wynajmuje mieszkanie. Jej majątek obejmuje samochód wart 9 tys. zł. Zadłużenie z kredytów i pożyczek wynosi 175 tys. zł. Problemy ze spłatą zaczęły się po utracie pracy i chorobie.
Wniosek został złożony w lutym 2026 r., a upadłość ogłoszona w maju 2026 r. W tym fikcyjnym przebiegu sprawy syndyk sprzedaje auto, ustala wierzytelności i przygotowuje projekt planu spłaty do października 2026 r.
Sąd ustala plan na 30 miesięcy po 650 zł miesięcznie. Przyjmuje, że niewypłacalność nie powstała umyślnie ani wskutek rażącego niedbalstwa. Bierze też pod uwagę koszty utrzymania pani Anny i jej rodziny.
Dla pokazania rozliczenia przyjmujemy 9 000 zł ze sprzedaży samochodu. Po odjęciu modelowych kosztów postępowania wynoszących 3 500 zł pozostaje 5 500 zł dla wierzycieli. Raty przynoszą kolejne 19 500 zł, czyli 30 razy po 650 zł. Łącznie na spłatę wierzycieli przypada 25 000 zł. W tym uproszczeniu nie uwzględniamy innych wpływów do masy ani zmian kwoty zadłużenia.
Po wykonaniu planu w 2029 r. sąd umarza pozostałe 150 tys. zł zobowiązań objętych oddłużeniem. Alimentów ani grzywien w sprawie nie było. Podane terminy, koszty i raty służą wyłącznie wyjaśnieniu mechanizmu. W rzeczywistej sprawie sąd ocenia sytuację indywidualnie.
Osoba mająca stały dochód może rozważyć postępowanie o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli, nazywane układem konsumenckim. Wierzyciele głosują nad warunkami spłaty, a układ zatwierdza sąd. Rozwiązanie może pozwolić zachować majątek, w tym mieszkanie, ale zależy to od wykonalnych propozycji i wyniku postępowania.
Układ konsumencki jest droższym rozwiązaniem na starcie niż złożenie wniosku o upadłość. Wymaga zaliczki odpowiadającej przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, z trzeciego kwartału poprzedniego roku. Trzeba uwzględnić również dalsze koszty postępowania i możliwość terminowego wykonywania układu.
Układ zawiera się co do zasady na okres nieprzekraczający pięciu lat. Ustawa dopuszcza dłuższy okres w przypadku propozycji związanych z zachowaniem mieszkania lub domu. Więcej: Układ konsumencki.
Pełnej listy wierzycieli. Sprawdź korespondencję, wyciągi, stare umowy i zobowiązania wobec osób prywatnych. Sam raport BIK nie wystarcza.
Rzeczywistych kosztów utrzymania. Podaj wydatki na mieszkanie, leczenie, dojazdy i osoby na utrzymaniu. Nie zaniżaj ich, aby sytuacja wyglądała korzystniej. Są potrzebne do oceny możliwości spłaty.
Czynności majątkowych z ostatnich pięciu lat. Przekaż informacje o sprzedaży nieruchomości, darowiźnie samochodu, sprzedaży udziałów i otrzymaniu majątku ze spadku. Kancelaria oceni ich znaczenie i zakres informacji wymaganych we wniosku.
Przyczyn zadłużenia. Dokumenty potwierdzające chorobę, utratę pracy lub inne zdarzenia warto zebrać od początku. Przydadzą się również wtedy, gdy sąd będzie rozstrzygał o oddłużeniu.
Tak. Samo ogłoszenie upadłości nie wyklucza pracy ani posiadania rachunku. Trzeba natomiast ustalić z syndykiem zasady korzystania ze środków i wysokość dochodu podlegającego przekazaniu do masy.
Tak. Obwieszczenia zamieszcza się w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.
Wcześniejsze umorzenie zobowiązań w postępowaniu upadłościowym może mieć znaczenie dla kolejnego oddłużenia. Przepisy przewidują przesłankę odmowy, jeśli doszło do niego w ciągu dziesięciu lat przed złożeniem nowego wniosku, z wyjątkami uzasadnionymi względami słuszności lub humanitarnymi.
Przed ogłoszeniem upadłości można cofnąć wniosek. Sąd może jednak uznać cofnięcie za niedopuszczalne, jeżeli prowadziłoby do pokrzywdzenia wierzycieli. Po jej ogłoszeniu upadły może wnosić o umorzenie postępowania, ale sąd odmówi, jeśli mogłoby to skutkować pokrzywdzeniem wierzycieli.
Prawo upadłościowe, Dz.U. 2026 poz. 913: art. 11, 19, 63, 124 i następne, 146, 342a oraz art. 4911 i następne, w szczególności art. 4912, 4917, 4919, 49110, 49114, 49114a, 49115, 49116, 49119, 49121 i 49125 do 49133. Kodeks postępowania cywilnego: art. 829. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 76a.
Teksty urzędowe: Prawo upadłościowe, Kodeks postępowania cywilnego.
Na pierwszą rozmowę przygotuj listę długów oraz informacje o dochodach, kosztach utrzymania i majątku. Wstępnie ocenimy dostępne możliwości i ustalimy, jakie dokumenty będą potrzebne do dalszej analizy.
Zadzwoń pod 794 626 000 lub zostaw numer do kontaktu.
KMR Restrukturyzacje · ul. Zygmunta Starego 9, Gliwice · tel. 794 626 000
W ciągu 15 minutowej rozmowy wstępnie omówimy Twoją sytuację i przedstawimy możliwe scenariusze. Jeśli któryś z nich wyda ci się obiecujący, umówimy się na bezpłatną konsultację, po której będziemy mogli wycenić nasze działania.
Zadzwoń teraz: 794 626 000-min.png)
-min.png)

